اتانرسپت (به انگلیسی: Etanercept)
نامهای تجاری: انبرل (Enbrel) و آلتبرل (Altebrel)
طبقه بندی فارماکولوژیک: ایمونومدولاتور ، مهارکنندهTNFα
اشکال دارویی: آمپول
موارد مصرف
اتانرسپت با نام تجاری انبرل (Enbrel) یک گلیکوپروتنین است که بعنوان یک ایمونومودولاتور برای درمان بیماریهای سیستم ایمنی مانند بیماریهای اتوایمیون بکار میرود. موارد مصرف این دارو شامل آرتریت روماتوئید، آرتریت روماتوئید نوجوانان، اسپوندیلیت آنکیلوزان، آرتریت پسوریاتیک و پسوریازیس جلدی شدید و سایر بیماریهای ایمنی میباشد.
تعریف
انبرل (Enbrel) نام تجاری اتانرسپت (Etanercept) و یک پروتئین ترکیبی دیمر است، که دارای قسمت خارج سلولی پذیرندهٔ TNFα انسانی ۷۵ کیلو دالتونی میباشد که به قسمت Fc از ایمونوگلوبولینIgG1 متصل شدهاست. انبرل توسط فناوری پروتئینی نوترکیب در سلولهای تخمدان هامستر چینی (CHO) بیان و تولید میشود. این دارو با تکنولوژی دی ان ای نوترکیب در مقیاس تجاری و صنعتی توسط شرکت آریوژن زیست دارو بعنوان اولین تولید کننده بیوسیمیلار (ترکیبات مشابه ترکیب اصلی) با نام تجاری آلتبرل (Altebrel) در سال ۲۰۱۳ در اختیار بیماران قرار گرفت.
مکانیسم اثر
اتانرسپت مهارکننده عملکرد عامل نکروز تومور آلفا است. TNFα سایتوکاینی است که توسط منوسیتها و ماکروفاژها تولید میشود و موجب افزایش انتقال گلبولهای سفید به محل التهاب میگردد. بدین ترتیب و با به کارگیری برخی مکانیزمهای دیگر مولکولی، TNFα موجب افزایش التهاب میشود. اتانرسپت با مهار این مکانیزم موجب کاهش پاسخهای التهابی میگردد که مشخصاً در درمان بیماریهای خودایمنی مؤثر میباشد.
دسته بندی شیمیایی
آلتبرل از دسته گلیکوپروتئینها و از جمله داروهای نوترکیب میباشد که بصورت بیوسیمیلار تولید شدهاست.
ساختمان و خصوصیات مولکولی
این مولکول حاوی ۹۳۴ اسید آمینه با وزن مولکولی KDa 150 میباشد. آلتبرل یک پروتئین ترکیبی دایمر است، که دارای قسمت خارج سلولی پذیرندهٔ TNFα انسانی ۷۵ کیلو دالتونی میباشد که به قسمت Fc از ایمونوگلوبولینIgG1 متصل شدهاست. آلتبرل توسط فناوری پروتئینی نوترکیب در سلولهای تخمدان هامستر چینی (CHO) بیان و تولید میشود. اتانرسپت به صورت یک TNFα Blocker عمل میکند.
شکل دارویی و قدرت اثر (Potency)
این دارو به فرم محلول در دوزهای 50 mg و ۲۵ در سرنگهای از پیش پر شده و آماده تزریق عرضه میگردد.
طریق مصرف
این دارو بصورت زیر جلدی تزریق میگردد.
عوارض جانبی:
عوارض جانبی
اعصاب مرکزی: ضعف، گیجی و سردرد.
قلبی ـ عروقی: ادم محیطی.
چشم، گوش، حلق و بینی: فارنژیت، سینوزیت و رینیت.
دستگاه گوارش: درد شكم، دیس پیسی و استفراغ.
خونی: آنمی، كلوآگولوپاتی، لوكوپنی، پانسیتوپنی، ترومبوسیتوپنی.
تنفسی: سرفه، مشكلات تنفسی، عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی.
پوست: واكنش محل تزریق، راش.
سایر عوارض: عفونتها، بدخیمیها.
مسمومیت و درمان
در این زمینه اطلاعات محدودی وجود دارد. حداكثر دوز قابل تحمل كه البته هنوز اثبات نشده است. mg/m2 60 به صورت داخل وریدی و تك دوز میباشد كه در بیماران سالم هیچ علامتی از مسمومیت نداده است.
Anakinra: سبب عفونتهای شدید و نوتروپنی میشود. نباید به صورت همزمان مصرف شوند.
مکانیسم اثر:
مکانیسم اثر
به صورت اختصاصی به رسپتور سطح سلولی TNF متصل میشود و اثرات التهابی و ایمنی آرتریت روماتوئید را كاهش میدهد.
موارد منع مصرف و احتیاط:
موارد منع مصرف و احتیاط
موارد منع مصرف: بیمارانی كه به دارو و یا اجزای آن حساسیت دارند، بیماران با سپسیس.
استفاده از واكسنهای زنده هنگام درمان با این دارو منع مصرف دارند.
موارد احتیاط: در بیمارانی كه شرایط زمینهای دارند كه آنها را مستعد عفونت میكند مثل دیابت، نارسائی قلب، عفونت مزمن یا فعال قبلی باید با احتیاط مصرف شود.
در صورتی كه بیمار دچار ناراحتیهای قبلی یا شروع اخیر بیماریهای دمیلینه مانند Ms، میلیت و نوریت بینایی بوده است. باید دارو با احتیاط مصرف شود.
3- هیچ دارو و یا ماده رقیق كنندهای نباید به آن اضافه شود.
4- محلهای تزریق باید به فاصلة یك اینچ از هم باشند. تزریق نباید در محلی كه سفت، كبود، قرمز و یا تندر میباشد، انجام گیرد.
5- محلهای توصیه شده برای تزریق روی ران، شكم و قسمت بالایی دست میباشد و باید به صورت منظم این محلها تغییر كنند.
6- آنتیبادیهای علیه هسته و یا بر علیه DNA دو رشتهای ممكن است ایجاد شود كه با رادیوایمینواسی قابل اندازهگیری است.
نكات قابل توصیه به بیمار
1- روش مخلوط كردن و تزریق دارو باید آموزش داده شود و محلهای تزریق باید تغییر كند.
2- واكنشهای محل تزریق معمولاً در طی ماه اول درمان اتفاق میافتد و سپس كاهش مییابد.
3- بیماران باید از تزریق واكسن زنده در حین درمان پرهیز كنند.
4- باید افراد سیستم سلامت را از مصرف داروی etanercept آگاه كنند.
5- هرگونه علامت و شكایت از عفونت را باید به سرعت گزارش كنند.
مصرف در سالمندان: به صورت كلی تغییری در ایمنی و اثربخشی بین افراد جوان و مسن وجود ندارد، اگرچه افراد مسنتر حساسیت بیشتری به اثرات داروئی نشان دادند.
مصرف در كودكان: كودكان با آرتریت روماتوئید جوانان نسبت به عوارض جانبی درد شكم و استفراغ در مقایسه با بالغین مستعدتر میباشند.
مصرف همزمان با متوتركسات و دوزهای بالای etanercept در این جمعیت مطالعه نشده است.
ایمنی و اثربخشی این دارو در كودكان كوچكتر از 4 سال ارزیابی نشده است.
در بیماران با آرتریت روماتوئید جوانان در صورت امكان باید قبل از شروع درمان، ایمیونیزاسیون انجام شود.
مصرف در شیردهی: توصیه میشود كه بیماران شیردهی را در طی درمان متوقف كنند.
اثر بر آزمایشهای تشخیصی
ممكن است سبب كاهش گلبولهای قرمز، گلبولهای سفید و شمارش پلاكتها شود.
